Bodemkwaliteit

Home > Inwoners > Bodemkwaliteit

Bodemkwaliteit

U vindt hier informatie over: "Samenvatting"

Samenvatting

Sinds 1 juli 2008 is het Besluit bodemkwaliteit in werking. Hierin staan de eisen waaraan bouwstoffen, grond en baggerspecie moeten voldoen. Samen met 12 Friese gemeenten heeft Achtkarspelen een Nota bodembeheer opgesteld waarin de werkwijze is beschreven bij het omgaan met het Besluit bodemkwaliteit. Wat betekent dat voor u als gebruiker/toepasser van grond?

U vindt hier informatie over: "Wat u moet weten"

Wat u moet weten

Nieuwe norm PFAS

De minister heeft op 29 november 2019 de nieuwe tijdelijke achtergrondwaarde voor twee soorten PFAS in de Nederlandse bodem vastgesteld: PFOS en PFOA. Voor PFOS adviseert het RIVM een tijdelijke achtergrondwaarde van 0,9 microgram per kilogram droge stof. Voor PFOA is dit 0,8 microgram per kilogram droge stof. De waarden zijn opgenomen in Tabel 1.1. Op basis van deze tijdelijke achtergrondwaarden heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloten om het Tijdelijk Handelingskader PFAS aan te passen.
Heeft de grond of bagger een lagere concentratie PFOS of PFOA dan deze waarden? Dan kan deze verplaatst worden binnen de regels van het Besluit bodemkwaliteit.

Deze nieuwe norm voor de klasse landbouw/natuur ligt hoger dan de eerder genoemde norm van <0,1 ug/kg ds. in het Tijdelijk handelingskader van 8 juli 2019. In onderstaande tabel staan de nieuwe normen voor PFAS.

Interpretatie uit Tijdelijk Handelingskader d.d. 1 december 2019 – Toepassingsnormen voor het toepassen van grond en baggerspecie op de landbodem boven grondwaterniveau (1) (in ug/kg d.s.)

Functieklasse in zin van het Besluit Bodemkwaliteit

PFOS PFOA Overige PFAS Toepasbaar op land
Landbouw/natuur 0,9 0,8 0,8

Vrij, met uitzondering van grondwaterbeschermingsgebieden

Wonen 3,0 7,0 3,0 Wonen
Industrie 3,0 7,0 3,0 Industrie
Niet toepasbaar >3,0 >7,0 >3,0 Reiniging of Stort

Voorbehoud grondwaterbeschermingsgebieden!

Op dit moment is nog niet goed bekend hoe PFAS zich verplaatsen door bodem en grondwater. Daarom wordt geadviseerd om bij het verplaatsen van grond en bagger naar grondwaterbeschermingsgebieden gebruik te maken van materiaal dat minstens even schoon is als de bodem die op die plaatsen al aanwezig is.  Voor deze gebieden wordt geadviseerd om bij toepassingen boven en onder grondwaterniveau aan te sluiten bij de gebiedskwaliteit, bijvoorbeeld door gebruikmaking van gebiedseigen grond of bagger, om verslechtering van de grondwaterkwaliteit zoveel mogelijk uit te sluiten.

Voor de volledige omschrijving wordt verwezen naar het ‘Tijdelijk handelingskader’.

Wat betekent dit voor het toepassen van grond?

Partijen grond met een lager onderzocht PFAS-gehalte dan de nieuwe norm mogen worden toegepast. Totdat de bodemkwaliteitskaarten zijn geactualiseerd en vastgesteld is een partijkeuring van de toe te passen grond nodig. De verwachting is dat met deze nieuwe norm de meeste stagnatie in het grondverzet is opgelost.
Op 16 december 2019 heeft het college besloten om voor het toepassen van grond een tijdelijke verminderde onderzoeksinspanning te vragen.

Waarom kiest het college voor een verminderde onderzoeksinspanning?

Op basis van het Besluit bodemkwaliteit gelden de volgende milieu hygiënische verklaringen als wettig bewijsmiddel: partijkeuring, erkende kwaliteitsverklaring en bodemkwaliteitskaart. Omdat de bodemkwaliteitskaart nog niet is geactualiseerd en vastgesteld voor PFAS, is op basis van het Besluit bodemkwaliteit een partijkeuring nodig voor de stoffen PFAS om aan te tonen of grondverzet mogelijk is. Omdat PFAS diffuus in de bodem voorkomt kan ook met een minder intensieve onderzoeksstrategie worden volstaan. Dit geldt voor onverdachte locaties. Tot dat de bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd en is vastgesteld, kan de onderzoeksstrategie op basis van de NEN5740 worden toegepast voor het bepalen van de PFAS-gehalten bij grondverzet binnen onze gemeente en binnen de bodemfunctiezone Landbouw/overige van de huidige bodemkwaliteitskaart.

Tussentijdse oplossingen grondverzet in verband met PFAS

Hierbij geven wij achtergrondinformatie en een tijdspad wanneer de bodemkwaliteitskaarten zijn geactualiseerd en vastgesteld. Verder geven wij u aanvullende duidelijkheid van de huidige mogelijkheden die er zijn voor het tijdelijk opslaan en toepassen van grond tot de bodemkwaliteitskaarten zijn vastgesteld.

Achtergrondinformatie 

Bij het tijdelijk opslaan en toepassen van grond maakt onze gemeente en Provincie Fryslân gebruik van bodemkwaliteitskaarten en bodembeheernota’s. Onze kaart is in 2018 vastgesteld en is geldig voor 10 jaar.
Op 8 juli 2019 heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat het ‘Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie’ (brief met kenmerk IENW/BSK-2019/131399) aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer. Het tijdelijk handelingskader is daarmee per direct in werking getreden.
Het tijdelijk handelingskader PFAS heeft onder andere als gevolg dat onze bodemkwaliteitskaart vanaf 1 oktober 2019 niet meer gebruikt kan worden als bewijsmiddel voor toepassingen in het kader van het Besluit bodemkwaliteit (door het ontbreken van PFAS).
Op 29 november 2019 is een nieuwe tijdelijke achtergrondwaarde bepaald.

Samen met de FUMO is voorgesteld om provinciaal de gemeentelijke bodemkwaliteitskaarten aan te passen en een onderzoeksvoorstel op te stellen dat voldoet aan de uitgangspunten van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten. Ook de gemeente Tytsjerksteradiel doet hieraan mee. Ondertussen moet wel al aan de nieuwe regelgeving en normstelling worden voldaan. Daartoe geven we aan wat er tussentijds mogelijk is ten aanzien van (kortdurende) tijdelijke opslag en het toepassen van grond.

Bodemonderzoek voor PFAS

De initiatiefnemers van grondverzet (veelal gemeenten en provincie) moeten in het kader van de zorgplicht het gehalte aan PFAS meten in de te verzetten grond en baggerspecie met een zogenaamde "Milieu hygiënische verklaring". Dit dient met een partijkeuring (AP04) te worden vastgesteld. Tot dat de bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd en is vastgesteld, kan de onderzoeksstrategie op basis van de NEN5740 worden toegepast voor het bepalen van de PFAS-gehalten bij grondverzet binnen onze gemeente en binnen de bodemfunctiezone Landbouw/overige van de huidige bodemkwaliteitskaart.

Provincie-breed vaststellen achtergrondwaarden

Het provincie-breed oppakken van de werkzaamheden voor het aanvullen van de bodemkwaliteitskaarten met PFAS heeft als voordeel dat de uitgangspunten in Fryslân uniform zijn.

Tijdspad Regionaal

Tot eind 2019 vinden onderzoeken plaats en worden de analyses in kaart gebracht. De verwachting is dat begin februari volgend jaar het college van B&W de aangepaste Bodem Kwaliteitskaart ter vaststelling krijgt voorgelegd.

Tijdspad Landelijk

Het tijdelijke handelingskader is vastgesteld voor geheel Nederland en zal in een later stadium verankerd worden in de Regeling bodemkwaliteit. Vanaf nu is een tijdelijke landelijke achtergrondwaarde bekend. Een definitieve achtergrondwaarde wordt op zijn vroegst medio 2020 verwacht. In het definitieve handelingskader worden de nu geldende toepassingsnormen mogelijk opnieuw aangepast.

In de tussentijd

Zolang de aangepaste bodemkwaliteitskaarten niet zijn vastgesteld, is er behoefte om voor de tussenliggende tijd een werkwijze af te spreken. Het gaat hier om werken waarbij niet kan worden gewacht op vaststelling van de Bodemkwaliteitskaart.

Het volgende is al mogelijk binnen het Besluit Bodemkwaliteit én binnen het tijdelijk handelingskader:

  • De tussentijdse regels zijn van toepassing op elke hoeveelheid vrijkomende grond
  • Voor vrijkomende grond die moet worden afgevoerd dient een aanvullend onderzoek worden uitgevoerd op aanwezigheid van PFAS. Eventueel de partijkeuring hiermee combineren.
  • Het onderzoeken van kleine partijen grond op PFAS kunnen onevenredig hoog. Er zijn een aantal mogelijkheden:
    • tijdelijk opslaan tot maximaal 6 maanden (zonder PFAS-analyse) totdat de bodemkwaliteitskaart is vastgesteld
    • afvoeren naar een erkende verwerker
  • Partijen grond met een lager onderzocht PFAS-gehalte dan de nieuwe norm mogen worden toegepast.
  • Tot de bodemkwaliteitskaarten zijn geactualiseerd en vastgesteld kan binnen het planologische aspect van tijdelijke opslag van grond (maximaal ½ jaar) door bedrijven en particulieren als passend worden beoordeeld, voor zover het een activiteit is:
    • die past binnen het besluit bodemkwaliteit;
    • in het verlengde is van een planologisch toegelaten bedrijfsactiviteit;
    • die geen zelfstandige inrichting is;
    • waarvoor geen omgevingsvergunning onderdeel milieu nodig is;
  • Bij de beoordeling van de melding bodemkwaliteit Tijdelijke opslag zal worden getoetst of een tijdelijke opslag aan bovenstaande voorwaarden voldoet.
  • Bij de Tijdelijke opslag dient te worden voorkomen, bijvoorbeeld door het aanbrengen van een omheining, dat er grond met een onbekende kwaliteit aan wordt toegevoegd.
  • Voor graven van sleuven voor kabels en leidingen als het niet verdacht is en de grond wordt terug gezet is geen PFAS onderzoek nodig.

Vragen?

Voor meer informatie en vragen zijn wij voor u bereikbaar op 14 0511

Melden

Het toepassen van grond vanaf 50 m3 (ook "schone grond") kunt u melden via het landelijke digitale meldpunt.

Erkende bodemintermediairs

Omdat de herkomst van eenmaal toegepaste grond vaak niet meer te achterhalen is, wordt door de gemeente bij niet-gemelde grondtoepassingen een NEN5740 bodemonderzoek geëist, uitgevoerd door een erkende bodemintermediair. Dit zijn personen en instellingen die bepaalde cruciale functies in het bodembeheer vervullen (milieukundige begeleiding, monsterneming bij partijkeuringen, veldwerk, certificatie en inspectie) en onafhankelijk zijn van hun opdrachtgever/ eigenaar/ initiatiefnemer). De erkende bodemintermediairs kunt u vinden op https://www.bodemplus.nl/aanvragen/erkenningen/.

Op deze manier kan de gemeente de kwaliteit van de bodem met behulp van de bodemkwaliteitskaart blijven garanderen.

Besluit bodemkwaliteit

Met het Besluit bodemkwaliteit heeft u en hebben wij als gemeente te maken met een andere manier van werken. De gemeente heeft een Nota bodembeheer opgesteld samen met 12 Friese gemeenten. De deelnemende gemeenten maken bij de toepassing van grond en baggerspecie nagenoeg volledig gebruik van het landelijke generieke beleidskader. Ondanks dat in onze gemeente sprake is van relatief schone grond en er relatief weinig grondverzet wordt uitgevoerd, is voor wegbermen, kabel- en leidingen en baggerspecie gekozen voor gebied specifiek beleid.

Om het toepassen van grond of baggerspecie binnen de regio te kunnen faciliteren, zijn door de gemeenten een functiekaart en bodemkwaliteitskaarten opgesteld. De bodemkwaliteitskaarten bestaan uit:

  • een toepassingskaart;
  • een ontgravingskaart.

De bodemfunctiekaart speelt een rol bij het, volgens het generieke kader, op de landbodem toepassen van partijen grond of baggerspecie. Een van de uitgangspunten van dit generieke kader is namelijk dat de milieu hygiënische kwaliteit van de toe te passen partij grond of baggerspecie geschikt moet zijn voor het gebruik van de ontvangende bodem (de bodemfunctieklasse).

De ontgravingskaart geeft een indicatie van de chemische kwaliteit van een partij grond die wordt ontgraven voor toepassing elders. Hierbij is onderverdeling gemaakt in de bovengrond (0 – 0,5 m –mv) en de ondergrond (0,5 – 2,0 m – mv).

Op de toepassingskaart is de kwaliteitsklasse aangegeven waar een partij grond of baggerspecie aan moet voldoen wanneer men deze op een bepaalde locatie binnen de deelnemende gemeente wil toepassen.

Informatie of vragen?

Heeft u vragen over het toepassen van grond en/of het (nieuwe) beleid? Dan kunt u contact opnemen met het Klant Contact Centrum, telefoonnummer 14 0511 (zonder netnummer).

Meer informatie

Ook kunt u op https://www.bodemplus.nl/aanvragen/erkenningen/ alle informatie rondom bodemkwaliteit vinden.

Heeft u vragen over het toepassen van grond en/of het (nieuwe) beleid? Dan kunt u contact opnemen met het Klant Contact Centrum, telefoonnummer 14 0511 (zonder netnummer).

U vindt hier informatie over: "Wat ook van belang kan zijn"

Wat ook van belang kan zijn

Interactieve website bodemkwaliteitskaart Fryslân

Via http://www.geosolutions.nl/sites/bkk-fryslan/ worden de diverse kaartlagen gecombineerd en kan degene die met grondverzet te maken heeft helder krijgen waar grond mag worden toegepast of niet. Via deze pagina onder het kopje documenten zijn de beleidsstukken van alle deelnemende gemeenten bereikbaar en wordt de link naar de website van Bodemplus vermeld.

Brochure grondverzet

Open het veldboekje bodem 2018 voor aannemers, adviesbureaus en andere partijen die hiermee te maken hebben.

Nota Bodembeheer